Tăng áp tĩnh mạch cửa là một trong những bệnh lý nguy hiểm của bộ máy tiêu hóa, có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh.

Tăng áp tĩnh mạch cửa là hội chứng gì?

Trong cơ thể con người, động mạch và tĩnh mạch đảm nhiệm vai trò vận chuyển máu để tất cả các cơ quan hoạt động bình thường. Trong đó, động mạch thực hiện việc vận chuyển máu từ tim đến các cơ quan còn tĩnh mạch vận chuyển máu từ các cơ quan quay trở lại tim.

Có rất nhiều các tĩnh mạch chạy khắp cơ thể, trong đó, tĩnh mạch cửa có nhiệm vụ vận chuyển máu từ dạ dày, ruột non, ruột già, tuyến tụy và lách đến gan. Nhờ có máu từ tĩnh mạch truyền đến, gan sẽ có năng lượng để thực hiện chức năng của mình là lọc và đào thải độc tố ra khỏi cơ thể.

Tăng áp tĩnh mạch cửa là tình trạng huyết áp của tĩnh mạch cửa tăng cao, >10mmHg. Thông thường, chỉ số này chỉ ở mốc 3 – 6mmHg.

Nguyên nhân gây bệnh

Có nhiều nguyên nhân gây tăng áp lực tĩnh mạch cửa trước. Tùy thuộc vào vị trí tổn thương tĩnh mạch cửa so với gan, người ta chia các nguyên nhân ấy thành:

  • Tăng áp lực tĩnh mạch cửa trước gan

Gồm các nguyên nhân: hẹp tĩnh mạch cửa bẩm sinh, viêm tắc tĩnh mạch cửa, tắc tĩnh mạch lách, khối u ở bụng chèn ép do một số bệnh ung thư: ung thư tụy, ung thư đại tràng, ung thư dạ dày…

  • Tăng áp lực tĩnh mạch cửa ngay tại gan

Nguyên nhân gây ra do ung thư di căn đến gan, xơ gan, viêm gan do dùng nhiều bia rượu, gan nhiễm mỡ. Trong đó, xơ gan được coi là nguyên nhân chính và phổ biến nhất.

  • Tăng áp lực tĩnh mạch sau gan

Gồm các nguyên nhân: Viêm màng ngoài tim co thắt, các bệnh lý suy tim phải, cơ tim, hở van tim 3 lá…

Triệu chứng thường gặp của hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa trước thường không có biểu hiện rõ ràng, chỉ có triệu chứng bất thường khi bệnh nặng và xuất hiện biến chứng. những biểu hiện tình trạng này rất dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác. Bao gồm:

  • Bụng căng tức, báng bụng
  • Giãn tĩnh mạch thành bụng
  • Lách to

Khi thấy xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh không nên chủ quan mà hãy đi khám ngay để được chẩn đoán chính xác và đưa ra những biện pháp chữa trị kịp thời, hiệu quả.

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa gây biến chứng gì?

Bất kỳ bệnh lý nào cũng đều ảnh hưởng đến sức khỏe với mức độ khác nhau. Tăng áp lực tĩnh mạch cửa do khó phát hiện ngay từ khi bệnh mới xuất hiện nên để đến khi nặng thì dễ gây những biến chứng nguy hiểm. Nhất là tình tăng tăng áp lực tĩnh mạch cửa trước có nguyên nhân do xơ gan gây nên.

Các biến chứng của bệnh lý này gồm:

  • Giãn và vỡ tĩnh mạch thực quản
  • Suy giảm chức năng gan, thận
  • Xuất huyết tiêu hóa
  • Thiếu máu do tình trạng xuất huyết tiêu hóa
  • Cường aldosterone
  • Rối loạn đông máu do gan bị suy giảm chức năng, không tổng hợp được các yếu tố giúp đông máu
  • Bệnh lý não

Những biến chứng trên hết sức nguy hiểm nên cần được xử lý kịp thời để không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Phương pháp chẩn đoán hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Tăng áp lực tĩnh mạch cửa rất khó chẩn đoán khi ở giai đoạn đầu. Chỉ đến khi biến chứng người bệnh mới nhập viện với các triệu chứng: xuất huyết tiêu hóa, tiểu ít, đau bụng cấp, suy giảm tri giác…

Những triệu chứng này cũng không thể khẳng định ngay đây là tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch cửa mà cần phải thông qua nhiều kỹ thuật mới có thể chẩn đoán chính xác. Những kỹ thuật đó gồm:

  • Xét nghiệm máu: Máu của bệnh nhân có nồng độ globulin tăng, nồng độ albumin giảm, AST, ALT tăng nhẹ hoặc bị thiếu máu, tiểu cầu và bạch cầu giảm.
  • Siêu âm: Siêu âm giúp tầm soát xơ gan và siêu âm Doppler để đánh giá lượng máu trong tĩnh mạch cửa.
  • Chụp X-quang động mạch thân tạng: giúp đánh giá cấu trúc giải phẫu của tĩnh mạch.
  • Chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ: Khi siêu âm không cho kết quả rõ ràng thì sẽ chỉ định phương pháp này.
  • Nội soi thực quản – dạ dày: Sau khi nhìn thấy hình ảnh giãn tĩnh mạch thực quản, nghi ngờ tăng áp lực tĩnh mạch cửa thì tiến hành nội soi.

Ngoài những kỹ thuật trên, các bác sĩ có thể sử dụng phương pháp xạ hình gan, sinh thiết gan, đo áp lực tĩnh mạch cửa trực tiếp và đo tĩnh mạch cửa gan trên để chẩn đoán hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa.

Xem thêm: nội soi gan

Phương pháp điều trị tăng áp lực tĩnh mạch cửa

Tăng áp tĩnh mạch cửa trước là bệnh lý vô cùng nguy hiểm, cần phát hiện sớm và điều trị kịp thời để ngăn ngừa những biến chứng do bệnh gây nên.

Phương pháp điều trị tăng áp tĩnh mạch gồm nhiều bước điều trị như: giảm áp lực tĩnh mạch cửa, điều trị biến chứng và cấy ghép gan. Trong đó:

  • Điều trị làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa

Trong bước điều trị này bao gồm các phương pháp như phẫu thuật dẫn lưu máu hệ cửa – chủ được áp dụng cho các trường hợp người bệnh có triệu chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa rõ rệt, cộng thêm tiền sử xuất huyết tiêu hóa và trường hợp tĩnh mạch thực quản bị co giãn nhưng chức năng gan vẫn chưa bị ảnh hưởng; phương pháp phẫu thuật tạo dính cơ quan hệ cửa – chủ, áp dụng cho các trường hợp không có khả năng hoặc không được chỉ định nối mạch máu; phương pháp phẫu thuật làm giảm lưu lượng máu đến các tĩnh mạch cửa như thắt động mạch lách, cắt lách, thắt động mạch gan, phẫu thuật triệt mạch…

  • Điều trị biến chứng

Bệnh nhân bị tăng áp lực tĩnh mạch cửa thường đi kèm các biến chứng như xuất huyết tiêu hóa do vỡ tĩnh mạch thực quản. Để điều trị biến chứng này, bác sĩ thường chỉ định điều trị nội – ngoại khoa. Nếu bệnh nhân không đáp ứng được phương pháp điều trị nội khoa thì tiến hành điều trị ngoại khoa.

Điều trị ngoại khoa sử dụng các phương pháp như phẫu thuật làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa, phẫu thuật ngăn chặn luồng máu đi qua tĩnh mạch chủ nối với thực quản, can thiệp trực tiếp vào tĩnh mạch thực quản bị giãn.

Ngoài xuất huyết tiêu hóa, còn có một biến chứng khác nữa là cổ trướng. Biến chứng này được điều trị bằng phương pháp ngoại khoa.

  • Cấy ghép gan

Phương pháp này được chỉ định cho một số trường hợp gan bị tổn thương, giúp điều trị triệt để hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Tuy nhiên, sử dụng phương pháp cấy ghép gan gặp rất nhiều khó khăn và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tìm nguồn gan được ghép, các phản ứng thải trừ, sinh hóa, miễn dịch… Không phải lá gan nào cũng phù hợp và đáp ứng đủ các nhu cầu của cơ thể người được ghép.

Hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa rất nguy hiểm nên cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời để hạn chế tối đa những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra, thậm chí là tử vong.

Xem thêm: nội soi túi mật